Voetbal heeft meer dan twee doelen. Het is de slagzin waarmee in Nederland wordt aangegeven dat voetbal meer is dan een wekelijkse wedstrijd. Clubs moeten ook een maatschappelijke rol opnemen. In Nederland is die communitypijler, net als in Engeland, ingebed in de reguliere werking van de clubs. In ons land staan we nog niet zo ver. Maar het besef groeit dat het voetbal een maatschappelijke kost teweegbrengt waarvoor de gemeenschap een return mag verwachten. Ivan De Witte, voorzitter van AA Gent en van de Pro League (de vereniging van eersteklasseclubs), stelt dat ‘het tijd wordt dat het voetbal zijn sociaal dividend uitkeert’. En enkele dagen geleden engageerde de Pro League zich voor het eerst om Open Stadion vzw financieel te ondersteunen. Er beweegt iets ten gronde bij de clubs.
In een overgangsfase
De vzw Open Stadion stimuleert clubs uit eerste en tweede klasse om hun kracht aan te wenden ten voordele van de samenleving. Behalve de voetbalwereld – de KBVB en de verenigingen van eerste- en tweedeklasseclubs – maken ook de federale en Vlaamse overheid deel uit van de vzw. Via de projectoproepen van Open Stadion investeren de overheden in de sociale pijler van de clubs. ‘Op termijn is het de bedoeling dat elke club een duurzame communitywerking heeft en dat iedereen in de club doordrongen is van het belang ervan,’ zegt Open Stadion-manager Guido Poppelier. ‘Nu zitten we nog in een overgangsfase, in een fase waarin we de voetbalondernemingen ervan moeten overtuigen dat die maatschappelijke pijler goed is voor hen. Met de projectoproepen die gefinancierd worden door de Vlaamse en federale overheid, en nu dus ook door de Pro League, geven we de clubs een duw in de goede richting. Er lopen intussen meer dan honderd projecten, kleine en grote, vooral bij de clubs uit eerste klasse. De Vlaamse projectoproep is ingebed in het Participatiedecreet dat kwetsbare groepen wil toeleiden naar cultuur, sport en jeugdwerk. In de federale oproep ligt het accent meer op veiligheid, op sociale cohesie, op betrokkenheid van de supporters, op fair play.’ Clubs die projecten indienen en daar na goedkeuring middelen voor krijgen van Open Stadion, werken vaak zeer nauw samen met de lokale overheid. Lokaal ging kijken in Gent en in Kortrijk.
Voetbal in de Stad
De stad Gent nam het Open Stadion-concept op in haar bestuursakkoord 2007-2012. Sinds 1 februari 2008 is bij de stad een community manager aan de slag om de projecten van Open Stadion te coördineren. Hij wordt betaald met middelen uit het Stedenfonds. In januari 2009 werd de vzw Voetbal in de Stad opgericht met vier stichtende leden: de voetbalclub AA Gent, de stad Gent, het OCMW en de vzw Gent, Stad in Werking. Die samenwerking resulteert in tal van projecten waarbij de aantrekkingskracht die AA Gent vooral bij de jongeren heeft, wordt uitgespeeld. Onder de noemer Gezond scoort! bijvoorbeeld volgen jongeren uit kansengroepen een gezondheidstraject van vier weken. Ze worden op woensdagnamiddag ontvangen op het oefencomplex van AA Gent, ze krijgen er een training en een gezonde maaltijd. Een speler van AA Gent komt uitleggen waarom gezond eten, voldoende slapen, niet roken zo belangrijk zijn. De club werkt daarvoor zeer nauw samen met het Lokaal Gezondheidsoverleg. Een ander project is de Thuis- en daklozenploeg die begeleid wordt door de club, het OCMW, de CAW’s en de stad. Door met elkaar te sporten bouwen de deelnemers regelmaat en sociale contacten op, ze leren omgaan met regels en verplichtingen, ze leven gezonder.
Voor de federale Open Stadion-oproep diende de vzw Voetbal in de Stad eind vorig jaar zeven projecten in. Community manager Peter Craeyeveld licht er enkele toe: ‘Brug naar Werk loopt al enige tijd. Het is een project voor jongeren uit het deeltijdse onderwijs die werkervaring moeten opdoen. AA Gent heeft enkele plaatsen beschikbaar waar die jongeren vaardigheden kunnen verwerven en een gezonde werkattitude kunnen ontwikkelen. Zo is er momenteel een jongere aan de slag in de catering, hij zorgt mee voor het eten van de eersteklassespelers en komt vaak met hen in contact. Dat is voor hem een prachtige ervaring en een unieke kans. Een ander project is Supporterscreatie waarvoor we samenwerken met de vzw Graffiti. Jongeren zullen enkele blinde muren in het stadion kleur en inhoud geven met graffiti over bijvoorbeeld fair play, over non-discriminatie, over de geschiedenis van de club. Buffalo Bustels is een initiatief waarbij zes patiënten van een psychiatrisch centrum na een thuismatch helpen met het proper maken van het stadion. Ze worden door de club af en toe eens uitgenodigd om een thuismatch bij te wonen in de loge, ze gaan samen op bezoek naar een andere eersteklasseclub. Betrokken worden bij hun favoriete club is heel belangrijk voor hun herstel. In alle Open Stadion-projecten komt het erop neer dat de voetbalclub AA Gent een hefboom is om dingen op gang te trekken. Wekelijks gaan 100.000 mensen naar een wedstrijd in eerste klasse kijken. Dat is een enorme maatschappelijke kracht.
KortRIJK aan Voetbal
In Kortrijk gaf het OCMW jaren geleden de aanzet om voetbalclub KV Kortrijk in te schakelen voor de maatschappelijke integratie van zijn cliënteel. Onder de noemer KortRIJK aan Voetbal werden zes pijlers uitgebouwd. Een ervan is Een-Twee. ‘Daarbij gebruiken we de uitstraling van KV Kortrijk om de werking van Buurtsport Kortrijk naar een hoger niveau te tillen,’ zegt OCMW-voorzitter Franceska Verhenne. ‘Spelers van de ploeg zijn regelmatig aanwezig op de buurtsportactiviteiten en dat trekt de jonge gasten aan. Een tweede element is dat we de deelnemende jongeren naar de reguliere sportclubs proberen te leiden. Ook daarin zijn de KVK-spelers belangrijke trekkers. Een andere pijler is Assist waarbij KVK dient als opstap naar werk voor onze leerwerknemers. Dat zijn mensen in artikel 60, zij worden tewerkgesteld bij KVK. Onze trajectbegeleider en de community manager van KVK –iemand met een sociaal diploma – zorgen voor de begeleiding. Ook de Homeless Cup is een zeer mooi verhaal. Van de deelnemers vraagt het stiptheid en aanwezigheid op de training, vaardigheden die hen helpen om later werk te zoeken. Het initiatief gaf daarnaast ook een boost aan de samenwerking tussen OCMW en CAW’s. Lokaal sociaal beleid is vaak een theoretisch gegeven, het gaat over concepten en beleidsplannen. Hier hebben onze straathoekwerkers en de twee CAW’s op korte termijn iets heel concreets neergezet en dat is een stimulans voor meer samenwerking.’
In Kortrijk is de community manager verbonden aan de voetbalclub, hij krijgt veel steun van het OCMW en de hoofdmaatschappelijk werker. Voor de OCMW-voorzitter staat het buiten kijf dat Open Stadion en de kracht van de voetbalclubs uit eerste klasse ideale hefbomen zijn om mensen een kans te geven op maatschappelijke integratie. Ze pleit er net als Open Stadion-manager Guido Poppelier voor om de federale en Vlaamse steun nog enkele jaren aan te houden. ‘De maatschappelijke pijler van het voetbal is nog niet genoeg ontwikkeld om hem volledig onder te brengen in de reguliere werking van de clubs. De eerste stappen zijn gezet. De clubs beseffen steeds meer dat ze veel vragen van de gemeenschap en dat ze op die manier iets kunnen teruggeven, maar ze hebben nog altijd duwtjes in de rug nodig,’ besluit Franceska Verhenne.
BART VAN MOERKERKE
Foto: Bart Lasuy
Bron: Lokaal, ledenmagazine VVSG
Website VVSG
Website Voetbal in de Stad
Website KV Kortrijk